ΗΦΑΙΣΤΟΣ

ΗΦΑΙΣΤΟΣ

Ο Ήφαιστος θεωρείται νόμιμος γιος του κυριότερου συζυγικού ζευγαριού του Ολύμπου, του Διός και της Ήρας. Σύμφωνα με ορισμένους συγγραφείς ο Ήφαιστος γεννήθηκε από τις σχέσεις του Διός με την Ήρα πριν από το γάμο τους.
Κατά μια άλλη εκδοχή ο Ήφαιστος δεν είχε πατέρα. Η Ήρα τον γέννησε μονάχη της δίχως σαρκική επαφή και ως αντίκρισμα και αντίβαρο για τη γέννηση της Αθηνάς από το Δία, όπου ο κυρίαρχος του Ολύμπου μονάχος είχε πάρει μέρος σ' αυτή.
Η εμφάνιση της πολυαγαπημένης θυγατέρας του Διός χαιρετίστηκε με χαρούμενες κραυγές σ' ολόκληρο τον Όλυμπο σε αντίθεση με την τύχη του Ηφαίστου. Η ίδια η Ήρα λέει στον "Ομηρικό Ύμνο" τον αφιερωμένο στον Απόλλωνα, "απ' όλους τους αθάνατους μονάχα ο δικός μου γιος είναι ανάπηρος και στραπόδαρος. Γι' αυτό τη μέρα που γεννήθηκε τον πέταξα στην θάλασσα. Τον μάζεψε όμως η κόρη του Νηρέα, η Θέτιδα, η ασημοπόδαρη, και τον ανάθρεψε αντάμα με τις αδελφές της".
Στην "Ιλιάδα" ο Ήφαιστος, μιλώντας για τη Θέτιδα, επιβεβαιώνει το γεγονός. "Εκείνη με έσωσε, τότε που η ξεδιάντροπη η μάνα μου μ' έριξε από ψηλά κι οι πόνοι με θέριζαν, γιατί ήθελε την αναπηρία και την ασχήμια να κρύψει. Θα είχε τραβήξει βάσανα πολλά, εάν η Θέτιδα και η θυγατέρα του Ωκεανού η Ευρυνόμη δεν με είχαν περιμαζέψει".
ΗΦΑΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΑΦΡΟΔΙΤΗ

Το χέρι της θεάς του έρωτα υποσχέθηκαν στον Ήφαιστο ως αντάλλαγμα για την απελευθέρωση της Ήρας , που ο γιος της την είχε δέσει σ' ένα κάθισμα, έργο των χεριών του. 
Από άλλο μύθο γνωρίζουμε ότι η Αφροδίτη δεν ήταν σύζυγος του Ηφαίστου αλλά του Άρεως.
Από την "Οδύσσεια" μαθαίνουμε πως ο Άρης ήταν ο εραστής της Αφροδίτης οι οποίοι απατούν και οι δυο ξεδιάντροπα τον Ήφαιστο. Ο απατημένος σύζυγος ειδοποιήθηκε από τον Ήλιο για το πάθημά του, ετοίμασε παγίδα για τους εραστές και δεν δίστασε να τους εκθέσει δημόσια μπροστά στους Ολύμπιους. Όπως η Ήρα πάνω στο κάθισμα έτσι κι η Αφροδίτη και ο Άρης δέθηκαν με αόρατα δεσμά πάνω στο ερωτικό τους κρεβάτι. Αφού συγκάλεσε ο Ήφαιστος όλους τους θεούς του Ολύμπου να παραστούν στο θέαμα, δε δέχτηκε να τους ελευθερώσει παρά μόνο όταν χόρτασε ικανοποίηση από το ρεζίλεμά τους.

ΟΙ ΑΠΟΓΟΝΟΙ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ

Στον Ήφαιστο η ελληνική μυθολογία δεν αποδίδει πολλές ερωτικές περιπέτειες, όπως στους άλλους Ολύμπιους. Δεν υπάρχει σχετικά με το θεό της φωτιάς εκείνη η αφθονία μύθων, που χάρη σ' αυτούς πολλές ελληνικές οικογένειεςκαι φυλές καυχιόνταν για τη θεϊκή τους καταγωγή. Ωστόσο, μερικοί συγγραφείς ισχυρίζονται πως από την ένωση του Ηφαίστου με την Αφροδίτη γεννήθηκε ο Έρωτας.
Ακόμα λέγετε πως από την Καβειρώ, την κόρη του Πρωτέα, ο Ήφαιστος είχε αποκτήσει τους Κάβειρους, που σαν θεότητες της φωτιάς πραγματικά συνδέονται με τον γιο της Ήρας. Τους Κάβειρους (τους γιους της Καβειρώς) άλλοι τους θεωρούν γιους και άλλοι εγγονούς του Ηφαίστου. Η Καβειρώ από την ένωσή της με τον Ήφαιστο είχε γεννήσει τον Κάμιλλο, πατέρα των τριών Καβείρων. Η λατρεία των Καβείρων σε μερικά νησιά του Αιγαίου είχε πάρει μεγάλη ανάπτυξη.
Γιο του Ηφαίστου θεωρούσαν ένα ληστή που έγινε διάσημος για την αγριότητά του, τον Περιφήτη. Τρομοκρατούσε τα περίχωρα της Επιδαύρου, σκότωνε με το ρόπαλό του όσους οδοιπόρους συναντούσε, ώσπου τον εξόντωσε ο Θησέας.
Περισσότερο συμπαθητικός ήταν ένας άλλος γιος του Ηφαίστου, ο Πύλιος, που γιάτρεψε στην Λήμνο τον Φιλοκτήτη, τον σύντροφο του Ηρακλή, που τον βασάνιζε μια τρομερή πληγή.
Άλλοι γιοι του Ηφαίστου ήταν ο Άρδαλος, ο Τροιζήνιος και ο Παλαιμόνιος ή Παλαίμων, που ήταν και αυτός ανάπηρος σαν τον πατέρα του.
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ

Ο Ήφαιστος είναι ο θεός της φωτιάς που μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να αποδεικνύει την ακαταμάχητή του δύναμη, όπως το απέδειξε στον αγώνα κατά του ποταμού Ξάνθου.
Όμως δεν είναι αυτό το κύριο γνώρισμα του χαρακτήρα του. Τη φωτιά που την έχει στην εξουσία του τη χρησιμοποιεί προπαντός για την επεξεργασία των μετάλλων και ιδιαίτερα των πολύτιμων μετάλλων και θεωρείται ο εφευρέτης αυτής της επεξεργασίας. Αυτός δίδαξε στους ανθρώπους τη χρησιμοποίηση της φωτιάς για κάθε είδους καλλιτεχνικές εργασίες. Γι' αυτό και θεωρούνταν ο θεός όλων των τεχνιτών, που ασχολούνταν με την κατεργασία των μετάλλων και ειδικά των σιδηρουργών.
Με τη μορφή του σιδηρουργού παρουσιάζεται τις περισσότερες φορές: μυώδης, με δυνατά μπράτσα και τριχωτό στήθος. Η αναπηρία όμως των ποδιών του σε ολόκληρη την εμφάνισή του δίνει ένα χαρακτήρα αδεξιότητας, που εκφράζεται από το κουτσό του βάδισμα. Με κόπο βαδίζει, στηρίζεται σ' ένα ραβδί ή πάνω σε νεαρές κοπέλες είτε από τα χρυσά αυτόματα που αναφέρει ο Όμηρος. Η φυσιογνωμία του δείχνει καλοσύνη, μα και πονηριά μαζί. Όταν τύχει και η ανάγκη το επιβάλλει, ξέρει να παίζει φάρσες σε όσους έχει λόγους να είναι δυσαρεστημένος μαζί τους και να τους γελοιοποιεί. Όμως την Ήρα που την έδεσε σε κάθισμα, καθώς και την Αφροδίτη και τον Άρη που αόρατα δεσμά τους εμπόδιζαν να αποφύγουν τον περίγελο των άλλων θεών.
Ο Ήφαιστος εικονίζεται με μακριά μαλλιά και μυτερό γενάκι, ντυμένος σπάνια με κανονικό ντύσιμο. Φοράει συνήθως έναν κοντό χιτώνα, χωρίς μανίκια. την "εξωμίδα", ένα χιτώνα δηλαδή που άφηνε γυμνό το δεξί του μπράτσο. Στο εργαστήρι του, όταν εργαζόταν, έδενε το χιτώνα στη μέση του σαν ποδιά ή ήταν ολόγυμνος.

Η ΛΑΤΡΕΙΑ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ

Ιδιαίτερα στην Αθήνα, όπου η καλλιτεχνική επεξεργασία των μετάλλων ήταν πολύ ανεπτυγμένη, η λατρεία του Ηφαίστου ήταν πολύ διαδεδομένη. Με την Αθηνά, που της απέδιδαν την επινόηση των τεχνών, μοιράζονταν τις τιμές και τις προσφορές των τεχνιτών. Υπήρχε και ένας δήμος Ηφαιστιαδών, όπου βρισκόταν ένα ιερό του θεού της φωτιάς. Ο Ήφαιστος είχε και ένα βωμό στο Ερεχθείο. Γιορτές από κοινού του Ηφαίστου και της Αθηνάς ήταν τα "Χάλκεια" και τα "Απατούρια". Τα "Ηφαίστεια" ήταν αποκλειστικά αφιερωμένα στο θεό της φωτιάς και γιορτάζονταν κάθε πέντε χρόνια και περιλάμβαναν λαμπαδηδρομία εφήβων, που ήταν το κυριότερο αγώνισμα στη γιορτή αυτή, όπου υπήρχαν και ιππικοί αγώνες.
Ίχνη λατρείας του Ηφαίστου βρίσκουμε και σ΄άλλα μέρη, στην Επίδαυρο, την Κύμη και τη Νεάπολη, καθώς και σε Φρυγία, Καρία και Λυκία της Μικράς Ασίας.Ο Ήφαιστος λατρεύονταν και στην Λήμνο όπου θεωρούνταν κατά κάποια παράδοση, πως βρισκόταν το εργαστήρι του σιδηρουργού-θεού. Ένας Λήμνιος συγγραφέας, ο Φιλόστρατος, αφηγείται πως κάθε χρόνο έσβηναν όλες τις φωτιές επί εννιά μέρες σε όλο το νησί. Την ένατη μέρα έφτανε στο λιμάνι ένα πλοίο που το είχαν στείλει στη Δήλο για να φέρει τη φωτιά. Το περίμενε ανυπόμονα ένα μεγάλο πλήθος που όλο το διάστημα προσευχόταν. "Σαν έφτανε το πλοίο στο λαό μοίραζαν τη φωτιά, όχι για την καθημερινή χρήση, μα για των τεχνιτών τα εργαστήρια, άρχιζε και πάλι στον τόπο μια νέα ζωή".
Στην Λήμνο τιμούσαν τον Ήφαιστο και ως θεό θεραπευτή. Έλεγαν πως οι ιερείς του είχαν φάρμακο για τα δηλητήρια. Όπως για παράδειγμα, ο Φιλοκτήτης ήρθε στη Λήμνο για να γιατρευτεί από την πληγή του και χρώσταγε τη θεραπεία του στον Πύλιο, γιο του Ηφαίστου. Έλεγαν πως το χώμα της Λήμνου σταματούσε την αιμοραγία.